22 June 2017

Thuật Viết lách từ A đến Z

Do NXB Văn hóa - Văn nghệ phát hành, có thể mua tại Quầy sách của NXB Văn hóa - Văn nghệ trên đường sách Nguyễn Văn Bình TPHCM. Một số nhà sách cũng đã bắt đầu bán sách này.
Hoặc trực tiếp đặt mua tại ngngoctran@gmail.com (có chữ ký tác giả). Có gởi đi nước ngoài (cộng thêm cước phí bưu điện).



Lời giới thiệu

"Tôi viết không được vì chẳng có năng khiếu gì cả!" Hẳn bạn từng nghe bạn bè nói vậy; có thể bạn cũng từng tự an ủi mình như thế vì viết không ra bài. Thật ra, học viết lách không khác gì học chơi đàn hay bơi lội. Trong cả ba trường hợp này, người học đều được rèn luyện hoặc tự rèn luyện để phát triển một kỹ năng.

Nhiều cây bút chuyên nghiệp thường khuyên người muốn vào nghề viết lách rằng cứ ngồi vào bàn rồi hứng sẽ tới. Tác giả sách này cũng có kinh nghiệm về chuyện đó: Cứ viết rồi chữ sẽ ra, bài sẽ thành; miễn rằng mình không chạy theo cái gì quá hoàn chỉnh, thúc ép bản thân phải trở nên quá hoàn hảo. Hãy xem viết lách giống như việc trồng cây: yếu ớt thì che chắn, bón phân, tưới nước; vững vàng rồi thì cho ra nắng gió, tranh đua với đời.

Thật ra bạn đã học viết lách rồi - khi còn ngồi trên ghế nhà trường tiểu học và trung học. Giờ chỉ cần ôn lại. 

Sách này chính là một tài liệu giúp bạn "ôn lại" nhưng có mở rộng và theo phương pháp của tác giả sách. Việc hướng dẫn phương pháp học tập lắm lúc lại quan trọng hơn cả việc truyền đạt kiến thức. Kiến thức như thóc - mênh mông; phương pháp là phương tiện vững chắc giúp bạn chọn, chở nó đi xa. 

Nếu phải viết lách vì công việc hoặc do muốn chọn viết lách như nghề kiếm cơm kiếm thóc, thì chắc chắn sách này được dành cho bạn. Nhưng nếu chỉ xem đó như một nguồn vui, thì sách này cũng lại dành cho bạn. Viết lách là môn giải trí hầu như không tốn tiền. Mà nhiều khi rất hữu ích.

Hãy lấy một ví dụ: Mua vỏ ruột xe gắn máy. Nếu không muốn mua phải hàng kém chất lượng, bạn cần sử dụng một số kỹ thuật viết lách: hỏi rồi đánh giá câu trả lời, tức phỏng vấn; đọc phiếu bảo hành, hiểu nội dung của nó, tức nghiên cứu. Và bạn phải thắc mắc và cảnh giác với những câu trả lời trơn tru, tức tư duy. 

Ngoài phương pháp tư duy, nghiên cứu và phỏng vấn, sách còn cung cấp những nội dung cần thiết khác cho viết lách: cách dùng tự điển, phép nối, chuyển văn nói sang văn viết; cách phân biệt văn trang trọng, nghiêm trang với những loại văn đời thường; cách diễn đạt giản dị, cụ thể và màu sắc, mở rộng câu, làm cho câu cân phân và không bi sai quy chiếu.

Việc viết sao cho lời văn thêm mạnh mẽ và hấp dẫn cũng được thảo luận cùng cách viết theo hình tháp ngược của nhà báo lẫn cách đặt tít.

Sách sẽ kết thúc với chương hướng dẫn cách biên tập, tức tự sửa những gì do bạn viết ra.

Và mỗi chương đều kèm theo bài tập thực hành; nhiều chương còn có phần đọc thêm, chủ yếu là bài của tác giả (bút hiệu Ngọc Trân hoặc Ngọc Trung) đã được đăng tải trên tạp chí Nhịp cầu Đầu tư. Tất cả đều nhằm giúp bạn vững bước trên đường viết lách.

Để biên soạn sách, ngoài kinh nghiệm của cá nhân và đồng nghiệp, tác giả còn sử dụng nhiều tài liệu (danh sách nằm ở cuối sách), theo quan niệm gạn lọc tinh hoa của người khác để bồi bổ cho mình. Nhưng chắc chắn sách vẫn còn những sai sót - khó tránh khỏi, do chủ quan của một người. Vì thế tác giả ước mong nhận được sự phê bình và góp ý của độc giả, thông qua Nhà xuất bản Văn hóa - Văn nghệ, hoặc trực tiếp đến hộp thư điện tử ngngoctran@gmail.com hay số điện thoại 0913964545.





 

10 October 2015

Translation from English into Vietnamese First session

I start a new project in translation, and would like to have your comments. I use Skype to discuss with a trainee texts translated by her. It's very practical, down to earth, if you like.
This is the first session:

[1:42:33 PM] Ngoc Tran: This is a text about investigative story but it's only a part of if, focusing on checking info and facts.
[1:42:47 PM] Jolie Tran: Maybe you need sometime to check the translation, I guess.
[1:45:08 PM] Jolie Tran: I see, Sir.
[1:45:32 PM] Jolie Tran: I skimmed through the full text to get the overview before I translated it.
[1:46:01 PM] Ngoc Tran: OK. But I see for the title of the book that is the topic of the text, you've translate it a little bit not ... I'd say "loose". (The Verification Handbook for Investigative Reporting= (Tạm dịch: Sổ tay về sàng lọc thông tin trong báo chí điều tra )) I'd edit it like this:
[1:47:01 PM] Jolie Tran: Yes, I admit having troubles when translating the title. It's tough to recreate a smooth title in our mother tongue.
[1:47:54 PM] Jolie Tran: I'll highly appreciate if you can suggest some solutions.
[1:48:08 PM] Ngoc Tran: Note: "verification" means: the process of establishing the truth, accuracy, or validity of something. Here are some synonyms: confirmation, proof, validation.
[1:48:51 PM] Ngoc Tran: It's better that you try now to translate the title again (with my suggestions above).
[1:49:59 PM] Jolie Tran: I just come up an idea that it should be "xác minh thông tin/tư liệu". I don't know why I chose the equivalent "sàng lọc thông tin" for this term, even though I know its meaning.
[1:50:14 PM] Jolie Tran: I think the title should be...
[1:51:47 PM] Jolie Tran: "Hướng dẫn xác minh thông tin trong báo chí điều tra"
[1:52:24 PM] Jolie Tran: I am afraid the term "báo chí điều tra" does not sound native, Sir. I am not really sure.
[1:52:28 PM] Ngoc Tran: Ok. Good!
[1:52:40 PM] Jolie Tran: Really?
[1:52:57 PM] Jolie Tran: What a relief!
[1:53:14 PM] Jolie Tran: But do you think there will be better ideas? I am trying to think of more.
[1:53:37 PM] Ngoc Tran: No need for the time being. Now we go on with the second sentence.
[1:53:44 PM] Jolie Tran: Yes, Sir.
[1:57:29 PM] Ngoc Tran: "Published by ..." is very English, or "very western". If you translate word by word this, you'll get an awkward Vietnamese phrase.
[1:58:35 PM] Ngoc Tran: "Published by ...": Được phát hành bởi ... It's awkward.
[1:59:31 PM] Jolie Tran: I see. I think instead I should render it into: "Quyển sách này do Trung tâm Báo chí Châu Âu, một thành viên của Mạng lưới Báo chí Điều tra toàn cầu (GIJN) phát hành..."
[1:59:51 PM] Jolie Tran: Does this sound more OK?
[2:01:08 PM] Jolie Tran: The full sentence will be like this:
[2:03:06 PM] Ngoc Tran: Go ahead.
[2:03:14 PM] Jolie Tran: Quyển sách này do Trung tâm Báo chí Châu Âu, một thành viên của Mạng lưới Báo chí Điều tra toàn cầu (GIJN), có trụ sở tại Hà Lan, phát hành, bao gồm 10 chương và hiện nay đã có phiên bản để người đọc tải về miễn phí.
[2:04:16 PM] Jolie Tran: Is this better, Sir?
[2:04:18 PM] Jolie Tran: :)
[2:05:30 PM] Ngoc Tran: Ok. Good. But be careful with typo: We write "châu Âu", not "Châu Âu". Also you should split this sentence into two sentences (after the third comma), and of course rewrite them a little bit.
[2:06:20 PM] Jolie Tran: I agree with you. I think this is kinda long anyway.
[2:06:43 PM] Jolie Tran: Thank you for your comment, Sir. Should we move on to the next one?
[2:10:36 PM] Ngoc Tran: No. You have to rewrite it.
[2:11:03 PM] Ngoc Tran: Split it into two sentences, and also edit it.
[2:11:08 PM] Jolie Tran: I forgot. I am so sorry.
[2:11:43 PM] Jolie Tran: Quyển sách này do Trung tâm Báo chí châu Âu, một thành viên của Mạng lưới Báo chí Điều tra toàn cầu (GIJN), có trụ sở tại Hà Lan, phát hành. Nó gồm 10 chương và hiện nay đã có phiên bản để người đọc tải về miễn phí.
[2:12:42 PM] Jolie Tran: I have a question: Do you think sometimes we can replace "quyển sách" with "tác phẩm"? Since I think "tác phẩm" is more associated with kind literature works rather than this type .
[2:13:16 PM] Jolie Tran: But still, I prefer we have more choices of word to flexibly and interchangeably use them in the translation.
[2:17:01 PM] Ngoc Tran: "tác phẩm" is a little bit "grandiose", so keep "quyển sách" for "manual", or better: "sách kiểu dạy nghề này".  And think again about word use: can we skip some? i.e.: "hiện nay"...; "phiên bản"?
[2:21:09 PM] Jolie Tran: I agree that we can shorten the sentence. I will rewrite this:
[2:22:56 PM] Jolie Tran: Well, I changed my mind. I think we can skip "hiện nay", yet "phiên bản" is still necessary.
[2:23:38 PM] Jolie Tran: Since more and more books are being offered in 02 editions: printed books and e-books (a.k.a downloadable versions)
[2:23:45 PM] Ngoc Tran: What's the meaning of "phiên bản"?
[2:24:24 PM] Jolie Tran: I think it's equivalent to "edition" - the form in which a book is published, Sir.
[2:24:37 PM] Jolie Tran: If we rewrite the sentence like this:
[2:26:30 PM] Jolie Tran: Nó bao gồm 10 chương và hiện nay người dùng mạng đã có thể tải sách về đọc miễn phí.
[2:26:37 PM] Jolie Tran: How about this Sir?
[2:29:16 PM] Ngoc Tran: OK. But the equivalent in English of "phiên bản" is "version". In this case it's an 'electronic version'.
[2:30:21 PM] Jolie Tran: Yes, Sir. That's why I said its also known as "downloadable versions".
[2:31:02 PM] Ngoc Tran: (And when you address to me, don't use 'Sir", use "prof" instead.)
[2:31:53 PM] Jolie Tran: So the full sentence will be split into: "Quyển sách này do Trung tâm Báo chí châu Âu, một thành viên của Mạng lưới Báo chí Điều tra toàn cầu (GIJN), có trụ sở tại Hà Lan, phát hành. Nó bao gồm 10 chương và hiện nay người dùng mạng đã có thể tải sách về đọc miễn phí."
[2:32:16 PM] Jolie Tran: If we skip "hiện nay" in the second part, it sounds a little "blunt" to me.
[2:32:23 PM] Jolie Tran: I see, Prof.
[2:33:30 PM] Ngoc Tran: Now the third sentence: What is the meaning of 'reprint'?
[2:35:29 PM] Jolie Tran: As far as I know, this word means "tái bản". Yet I do think it sounds weird to use the meaning in this context, Prof.
[2:40:39 PM] Jolie Tran: I think it should be:
[2:41:31 PM] Ngoc Tran: So try to find another word for it. And also try to rewrite "được viết bởi chuyên gia tìm kiếm trực tuyến Paul Myers.".  'được.... bởi'
[2:45:45 PM] Jolie Tran: "Chúng tôi hân hạnh giới thiệu sau đây chương 3 quyển sách, của tác giả Paul Myers - chuyên gia tìm kiếm trực tuyến."
[2:46:36 PM] Ngoc Tran: ' sau đây' is not really OK.
[2:48:28 PM] Jolie Tran: So we can use "dưới đây". However, I wonder if there is really difference between "sau đây" and "dưới đây", I mean, in a journal or a text?
[2:49:25 PM] Jolie Tran: Since I oftentimes see them both in similar contexts (in journalism, etc.), and I always think it can be interchangeably used, Prof.
[2:50:15 PM] Jolie Tran: For example: "Sau đây/Dưới đây sẽ là một vài mẹo nhỏ giúp bạn xua tan mùi khó chịu trong gian bếp của mình"
[2:50:44 PM] Ngoc Tran: But 'dưới đây' is more appropriate.
[2:52:25 PM] Jolie Tran: I see, Prof.
[2:52:40 PM] Ngoc Tran: Now please wrap up: The Verification Handbook for Investigative Reporting is a new guide to online search and research techniques to using user-generated content and open source information in investigations. Published by the European Journalism Centre, a GIJN member based in the Netherlands, the manual consists of ten chapters and is available for free download. We're pleased to reprint below chapter 3, by Internet research specialist Paul Myers.
[2:55:03 PM] Jolie Tran: "(Cuốn sách) “The Verification Handbook for Investigative Reporting” (Tạm dịch: Hướng dẫn xác minh thông tin trong báo chí điều tra ) là sách hướng dẫn mới về kỹ thuật tìm kiếm và nghiên cứu trực tuyến  để sử dụng những nội dung do người dùng tạo ra và nguồn thông tin mở hỗ trợ công tác điều tra. Quyển sách này do Trung tâm Báo chí châu Âu, một thành viên của Mạng lưới Báo chí Điều tra toàn cầu (GIJN), có trụ sở tại Hà Lan, phát hành. Nó bao gồm 10 chương và hiện nay người dùng mạng đã có thể tải sách về đọc miễn phí. Chúng tôi hân hạnh giới thiệu dưới đây chương 3 quyển sách, của tác giả Paul Myers - chuyên gia tìm kiếm trực tuyến."
[2:55:34 PM] Jolie Tran: The very first word "cuốn sách", I think we can skip it to avoid repetition.
[2:57:51 PM] Ngoc Tran: Ok. But this is redundant too: 'sách' in 'Nó bao gồm 10 chương và hiện nay người dùng mạng đã có thể tải sách về đọc miễn phí.'
[2:59:47 PM] Jolie Tran: So it should be:
[3:00:10 PM] Jolie Tran: Nó bao gồm 10 chương và hiện nay người dùng mạng đã có thể tải về đọc miễn phí.
[3:00:30 PM] Ngoc Tran: So the full graph now is like this:  “The Verification Handbook for Investigative Reporting” (Tạm dịch: Hướng dẫn xác minh thông tin trong báo chí điều tra) là sách hướng dẫn mới về kỹ thuật tìm kiếm và nghiên cứu trực tuyến để sử dụng những nội dung do người dùng tạo ra và những nguồn thông tin mở hỗ trợ công tác điều tra. Quyển sách này do Trung tâm Báo chí châu Âu, một thành viên của Mạng lưới Báo chí Điều tra toàn cầu (GIJN), trụ sở tại Hà Lan, phát hành. Nó gồm 10 chương và hiện nay người dùng mạng đã có thể tải về đọc miễn phí. Chúng tôi hân hạnh giới thiệu dưới đây chương 3 quyển sách, do Paul Myers, một chuyên gia tìm kiếm trực tuyến, viết."